Begrippenlijst

Amateurkunst
Amateurkunst is de beoefening van kunst uit passie, liefhebberij of engagement, zonder dat het primair in het levensonderhoud voorziet. Het onderscheid met een beroepskunstenaar of professional is niet altijd eenvoudig te bepalen. Enkele criteria: het primaire inkomen, maar ook kwalitatieve aspecten als de intentie van de kunstenaar, de context waarin hij of zij werkt en de relatie van het werk met de hedendaagse kunst.

Authentiek leren
Leren is authentiek wanneer de leerling verband ziet tussen enerzijds zichzelf en anderzijds zijn leefwereld en de aangeboden lesstof. Authentiek leren stimuleert de emotionele, creatieve, cognitieve en sociaal-communicatieve ontwikkeling van het kind en bevordert de betrokkenheid. Bij uitstek is authentiek leren een pijler van cultuureducatie, omdat deze educatie de persoonlijke waarneming en beleving van de leerling centraal stelt.

Brede School
De Brede School is een alliantie tussen lokale/regionale partijen die zich gezamenlijk richten op vergroting van de ontwikkelingskansen van kinderen. Ook opvang – die doorloopt en soepel op elkaar aansluit – kan een doel zijn. Andere organisaties die vaak participeren in Brede Scholen: kinderopvang, welzijn, peuterspeelzaal, sport en cultuur. Aanvankelijk beperkte de Brede School zich tot het basisonderwijs, maar het voortgezet onderwijs is aan een opmars begonnen.

CKV
CKV staat voor Culturele Kunstzinnige Vorming, het vak dat in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs wordt gegeven. Oogmerk: scholieren wegwijs maken in de wereld van kunst en cultuur. Zij leren hun eigen pad vinden – intuïtief of met behulp van ‘bewegwijzering’ – door enerzijds podiumkunsten, films en exposities te bezoeken en anderzijds een individueel kunstdossier aan te leggen.

Cultureel erfgoed
Cultureel erfgoed omvat alle sporen uit het verleden die nog zichtbaar en tastbaar zijn. Onder die noemer vallen objecten in musea, archeologische vondsten, archieven en monumenten, maar ook landschappen. Bovendien omvat dit verzamelbegrip immaterieel erfgoed, zoals verhalen, gebruiken of rituelen.

Cultuur
Aan de definitie van cultuur zijn bibliotheken vol gewijd – en in elke samenleving en elk tijdsgewricht gelden andere nuances. De universele definitie: cultuur is alles wat door menselijk handelen is gemaakt. Kortom: alles behalve de 'ongerepte' natuur. Voor inzicht in de leefstijlen van het verleden kunnen we teruggrijpen op tradities, overleveringen en het materiële cultureel erfgoed. In de klassieke, meest gebruikte definitie omvat cultuur de kunsten, cultureel erfgoed en de media.Sociologen zien cultuur als de leefstijl van een samenleving. In die leefstijl klinken de vele subculturen door, met hun eigen levensbeschouwingen, tradities en gebruiken. Zo’n leefstijl is van onmetelijke betekenis - men ontleent er een deel van zijn identiteit aan.

Cultuureducatie
Cultuureducatie omvat alle vormen van educatie waarbij cultuur als middel of doel fungeert. Zo is cultuureducatie synoniem aan leren over, door en met cultuur. Overigens sluit dat louter instrumenteel gebruik van cultuur – bijvoorbeeld het versterken van sociale cohesie – niet uit. Meestal is evenwel sprake van cultuur-gerelateerde doelstellingen. Onder die vlag vallen kennismaking met of verdieping in kunst, cultureel erfgoed en/of media, maar ook het genieten, leren beoordelen en zelf beoefenen van kunst. Tot slot is cultuureducatie de verzamelnaam voor kunsteducatie, erfgoed-educatie en media-educatie.

Cultuurkaart
De cultuurkaart is een betaalpas waarmee de toegang tot een culturele activiteit kan worden bekostigd. Het ministerie van OCW stelt jaarlijks voor elke leerling binnen het voortgezet onderwijs een bedrag van 15 euro beschikbaar, dat op de cultuurkaart wordt gestort. Het VSB-fonds verhoogt dit bedrag met tien euro voor leerlingen die in dat jaar CKV volgen.
Meer info: www.cultuurkaart.nl

Cultuurprofielschool
Dit is een school die zich expliciet profileert op het gebied van kunst en cultuur. Een van de kenmerken is het aangaan van structurele samenwerkingsverbanden met de (culturele) omgeving.
Meer info: cultuurprofielschool.nl

Erfgoededucatie
Erfgoed-educatie richt zich op manifestaties van het verleden in het nu en de mogelijke manifestaties in de toekomst. Oogmerk: het ontwikkelen van historisch besef. Wat daaraan bijdraagt, is bezoek aan musea en archieven, maar ook de bestudering van bijvoorbeeld een gebouw, de loop van een straat in een oud stadsdeel, lokale uitdrukkingen en gebruiken. Erfgoed is ook een middel: het maakt lesstof zintuiglijk – tastbaar, zicht- en hoorbaar – en biedt mogelijkheden voor vakoverstijgend onderwijs.

ICC'er / Interne Cultuurcoördinator
Een Interne Cultuurcoördinator (ICC’er) draagt er zorg voor dat kunstzinnige en culturele activiteiten een vaste plek binnen het primair onderwijs krijgen. De Interne Cultuurcoördinator formuleert het cultuurbeleid van de school. Bovendien is hij/zij contactpersoon en aanjager voor het organiseren van culturele activiteiten binnen schoolverband.
Ook onderhoudt de cultuurcoördinator contacten met culturele instellingen. Zowel leerkrachten als educatief medewerkers van culturele instellingen kunnen cultuurcoördinator worden. Hiervoor is de cursus ‘Interne Cultuurcoördinator (ICC)’ ontwikkeld die Bureau Babel ook aanbiedt.
En zie www.cultuurcoordinator.nl.

Kunst
Kunst is het verzamelbegrip voor het totaal aan kunstuitingen, zoals dat gegroeid is vanuit cultuurhistorische tradities. Met name beeldbepalende kunstenaars en kunstprofessionals voegen hier nieuwe kunst aan toe in een dynamische interactie tussen traditie en vernieuwing. Kunst, dat geen vastomlijnd begrip is maar voortdurend in beweging, wordt bepaald door historische, sociologische en psychologische factoren.
Een andere invalshoek: om iets als kunst te bestempelen kun je het ijken aan esthetische kenmerken. De belangrijkste zijn 'vakmanschap' (het kundig gebruik van materialen en technieken), 'expressiviteit' (uitdrukkingskracht en persoonlijke handtekening), het vermogen om een toeschouwer mentaal uit de alledaagse werkelijkheid te tillen (‘meta-bewustzijn’) en een nieuwe kijk te bieden (creativiteit, oorspronkelijkheid, originaliteit).

Kunsteducatie
In haar ruimste omschrijving staat kunsteducatie voor alle vormen van educatie waarbij kunst en/of kunstzinnige middelen en technieken als doel of als middel worden gebruikt. Strikter gedefinieerd is kunsteducatie het doelgericht leren omgaan met kunst, als persoonlijk uitdrukkingsmiddel en als cultureel fenomeen. Het oogmerk van kunsteducatie reikt verder dan het verwerven van kennis over kunstobjecten en kunstprocessen. Het gaat ook om het bestuderen van wat deze objecten en processen bij de beschouwer bewerkstelligen – een proces van reflectie op de werkelijkheid. Bovendien is kunsteducatie niet alleen studie en reflectie, maar ook actieve kunstbeoefening.

Leerwegen binnen het vmbo
Vmbo staat voor voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs. Een leerweg is de route die een leerling volgt. Deze route loopt vanaf de onderbouw naar het onderwijs dat op de vmbo aansluit. Er zijn vier leerwegen, die elk staat voor een manier van leren. Een leerling kiest de leerweg die het beste bij hem past: meer theoretisch of meer praktisch gericht.

Theoretische leerweg (vmbo-t):
De theoretische leerweg richt zich nog niet op een specifiek beroep. Deze leerweg kan een leerling kiezen als hij weinig moeite heeft met studeren en daarmee voorlopig wil doorgaan. De theoretische leerweg is de opstap naar vak- en middenkaderopleidingen (niveau 3 en 4) in het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). Alleen via de theoretische leerweg kan een leerling doorstromen naar havo. Twee condities: de leerling moet wiskunde en een tweede moderne vreemde taal in zijn pakket hebben.

Gemengde leerweg:
De gemengde leerweg past bij een leerling die weinig moeite heeft met studeren, maar zich ook gericht wil voorbereiden op specifieke beroepsopleidingen. Deze leerweg is de opmaat tot de vak- en middenkaderopleidingen in het mbo (niveau 3 en 4);

Kader-beroepsgerichte leerweg:
In de kader-beroepsgerichte leerweg leert een leerling vooral door praktisch bezig te zijn. Deze leerweg bereidt voor op de vak- en middenkaderopleidingen in het mbo (niveau 3 en 4).

Basisberoepsgerichte leerweg:
Een leerling die heel praktisch is ingesteld, kan kiezen voor de basisberoepsgerichte leerweg. Deze bereidt uitsluitend voor op de basisberoepsopleidingen in het mbo (niveau 2). Tijdens deze leerweg kan de betrokkene een leer-werktraject volgen (leren en werken). Een groot deel van het onderwijs volgt hij buiten school in een leerbedrijf.

Media-educatie en mediawijsheid
Media-educatie is leren hoe je kundig en kritisch met (massa)media omgaat. Dat betreft zowel de klassieke massamedia (kranten, radio, tv) als nieuwe media (internet). In 2006 introduceerde de Raad voor Cultuur de term 'mediawijsheid'. Dit adviesorgaan van de Nederlandse regering omschrijft mediawijsheid als “het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld.”

Volkscultuur en immaterieel erfgoed
Tot volkscultuur rekenen we alle cultuuruitingen die specifieke doelgroepen als wezenlijk ervaren. Deze uitingen zijn gerelateerd aan traditie en verleden en aan nationale, regionale of lokale identiteiten. "Aangezien elke generatie haar eigen keuzes maakt, is volkscultuur een dynamisch fenomeen", stelt het Meertens Institituut.
Meer info: immaterieelerfgoed.nl

image by WebDog

You can't start a fire without a spark